बंदवा ! माला माफ कर…!! – क्लेमेंट डिमेलो, वटार नंदाखाल
आब तुंबलॅलॉ.. कुनॅ टासन लाविली तॅ टस्कन फुटॅदॅ, अहॉ बार पान्यानॅ कॅलतॉ. दी नुसतॉ रडातोतॉ.
सांतानशी घटका घायलती दॉपारपासून लोक तीआ घारा वाया लाग्लोता. आतॅ जीव जायदॅ, खामॉन जायदॅ.. पन सांतानसॉ जीव कय जाता जात नॉतॉ. गॅलॅ स मयनॅ ती खाटयात ओथी.. तीऑ पॉर, तीयो ऑबायो तीआ जकला जकला करतोते. तिला कय कमी पडॉन देत नोते. पन तीआ तब्येतीत कय सुदारना जाळी नाय. वीज पडलॅलॉ माड जहॉँ झडॉन-खडॉन जातॅ, तही सांतान झडॉन-खडॉन गेलती. गॅलॉ एक मयनॉ नुसती कनेरीओर ओथी.
सांतानशी लानी बेन – कोशी तीआ मॅरॅ बेहल्ती, “बाय! तुऑ जीव कडॅ अडकालॅ?.. कॅआ बल्नि तुऑ जीव जाय नाय..?” सांतानसॉ आथ आथात घॅऑन कोशीनॅ बडबाड लाविलती… बादामाखालशी डोकरी उजा पन आल्ती. तीनॅ भावरथ बॉलॅदो सुरवात केलती. ता बॉलॉन जाला.. पन सांतानशा डॉळॅतनॅ नुसतॉ पानी वाआतोतॉ.. ती वर डॉकातोती.. आहा वाटातोता तीइ नंदार कुनाला तरी शोदीतॅ… ती कुनाईतरी वाट बगीतॅ.. कुनॅतरी हांगीला, ‘सांतानशी खाट बालाखाला घ्या’ तही जकलॅइ सांतानशी खाट बालाखाला हाडली… पन सांतानसॉ जीव कय तीइ कुडी हॉडॉन जादो तयार नॉतॉ.
सांतानशा बेंनीला कोशीला माइत हॉता, सांतानसॉ जीव कडॅ अडकालॅ? तिलास कादो? तीआ हॉकर्यांना आन तडे जमलॅल्या जकलॅँना इ माइत हॉता. तीऑ जीव तीआ पाठशा बाहामीनॅ अडकालॅ.. तीऑ बाहा, तॉमा… तॉमाइ ती वाट बगीतोती. कोशीनॅ अंतोनला हाक मारली. अंतोन डॉळॅ पुहीत पुहीत कोशीमॅरॅ आलॉ. ‘आयकात्या.. मॅ का हांगातॅ, तुमे अहेस जा, आन तॉमाला बॉलवॉन हाडा.’ अंतोन बोयलॉ, ‘मॅ नाय जासॉ, तॉ कुना आयकॅ नाय.’ कोशी बोयली, ‘त्योर नाका बगॉ.. मा बेंनीओर बग. तीऑ जीव अहॉस टांगलॉ रेऊंदे आहा वाटातॅ गा तुमाला.?’ तहॉ अंतोन उठलॉ अन तुमानीला हात पुहीत पुहीत तॉमाला बॉलव्यादो जा निंगालॉ..
अंतोन हॅता बांदोरनॅ निंगालतॉ. तॉमाला का हांग्यासा याऑ तॉ विसार करतोतॉ.. तॅला कुहन्या भाशात समजाव्यासा.. तॉमा पुडॅ अंतोनसा कय सलात नॉता. तॉमा शार बुके हीकलॅलॉ. तॅआ मुंडोर तॅला सचिवालयात बरी नोकरी लाग्लोती. अंतोनशी परिस्तिती गरीब. अंतोनसा कोशीहरी हयरा जालता, तिगाळा तॅला हनावराला बॉलवॉन हाडॅशे. पन तिगाळा पन तॉमा अंतोनश्या हरी जॉड्यास तॉडा बॉलॅसॉ.
अंतोनला जकला कळातोता. तॉमा नोकरीला जातोतॉ. अंतोन भाटात खपातोतॉ. नौटाक पावशेर मारॅसॉ! तॅआ बल्नि तॅइ किंमत कमी. पन अंतोन तॉमाऑ राग करीत नॉतॉ, कारन अड्ल्यानड्ल्याला तॅला तॉमाऑस आदार!
अंतोनशी बॉठ्ठ्या हाळीओर सांतानाओर बोठी माया. सांतानशी गोष्टस वायली. ती उटीसा मुठीत घालॅशी. आन कोशीआ सौसाराला आथबार लाव्याशी. सांतानसॉ सलतॉ वखत जालतॉ, भगून ती कोशीला बगीतोती. उटीमीनॅ खान्याई पिडी हाडॅशी. भाटात कोशी काकडॉ खुडतॅ हायदॅ, तॅ सांतान उटीशी वस्तु तीआ मुठीत घालॅशी. कतॅ कंबर्याला बांदलॅल्या सशीआ तॉँड मॉकळा करॅशी, आन दोन-पास रुपय तीआ आथात टॅकॅशी.
अंतोन सलता सलता तॉस विसार करतोतॉ, ओडी सॉबावानॅ बरी अहलेली माई बोठी हाळी सांतान.. तीऑ तीआ भावंडामीनॅ ऑडॉ जीव. मंग तीआ तॉमा बाबतीत सुकला तरी का?
तीनॅ तीआ बॉठ्ठ्या पोरीआ लग्नाला तॉमा दरनॅ हॉना मांगीला, तॉमा हांगातॅ, ‘मॅ एकुस तॉळॉ देनॅ..’ पन सांतान ‘तीन तॉळॅ दे’ भगून अठ्ठाला पेट्लोती.. शेवटी तॉमानॅ तिला दोन तॉळॅ हॉना दिला पन तीआ बरबर बॉलना-साल्ना टाकीला. तॉ तीआ पोरी लग्ना पन आलॉ नाय. आपलॅत हांगातॅत, “लगीन वेळ आन तॉरान वेळ माहनानॅ सुकव्याशी नाय”. पन तॉमानॅ ती सुकविली. जाला. रक्ताआ नाता तुटला. आजपेरेंत हॉन्या हांगडे नाते, हॉन्या पायानुस तूटल्यात. विसार करीत करीत अंतोन हारोडी पॉसलॉ.
तॉमाआ ओट्योरसॉ दरवाजॉ बन हॉतॉ. अंतोननॅ दार आथाय लोटीलॉ. तॉमा आतमीनॅ आराम खुरशीओर बॅहॅलतॉ.. पन तॅनॅ खुरशीला पाठ टेकील नोती. अंतोन तॅआ मॅरशा बाकोर जाऑन बॅहलॉ.. अंतोन कदो आलॅ ई तॉमाला मयती हॉता. भगून तॅनॅ अंतोनला कय विसारला नाय. अंतोनला का बॉलॉ..? काहा बॉलॉ..? ता सुसात नॉता.
शेवटी अंतोननॅ घसॉ खाकरलॉ पन अंतोनशा तॉँडातनॅ सब्द बार पडॅश्या अगोदरुस तॉमानॅ तॅला आथ वर करॉन थांबविला. ‘अंतोन ! माला तडॅ यासा नाय. आमे बाहाबेनी अॅकमॅँकांकरता कत्तॅ मेल्याव.’ तॉमा तॉँड्सा बॉल्ना आयकॉन अंतोनसा अवसान गळाला. तॉ थॉडॉ वेळ बॅहलॉ, तॅनॅ यांगातॅँगा बगीला आन उठॉन तुमानिला हात पुहीत पुहीत निंगालॉ.
अंतोन तॉमा घरातनॅ बायार पडलॉ, ता समोरश्या मनी-बायनॅ बगीला. ती अंतोनशा पुडॅ आली. अंतोननॅ तिला जकला हांगीला आन बोयलॉ, ‘बय, तू तरी कय समजाव तॅला. तीओ तडॅ जीव अडकालॅ आन ऑ हांगातॅ… बॉलता बॉलता अंतोनला आवट आलॉ. डॉळॅ पुहीत पुहीत तॉ निंगालॉ. मनीबाय पायर्यांना हात टेकीत टेकीत तॉमा ओट्योर सडली, आतमीनॅ खिरली. तिला बगॉन तॉमा उठलॉ, तीऑ हात धरॉन तॅनॅ तीला खुरशीत बेव्हड्ला. बीआ कुनाव नाय पन तॉमा मनीबायसॉ सब्द खाला पडॉन देत नॉतॉ. कारन पयल्यान मनीबायनॅ तॅँन्ंना बगील्ता. धानाऑ वाटॉ रॅलॉ गा ती तॉमाआ बयला हाक मारॅशी. तॉमाआ घारा तिगाळा खाशॅ वांदॅ. तॉमाई बय पशंडी घॅऑन धाव मारॅशी. तॉमाला मनीबायशॅ उपकार हॉतॅ…
‘पॉरा..! कॅऑ ऑडॉ राग कॅलॅ. ई बगु.. ती जन्माई साल्ली. आहा करॉ नाका. हातसा गॅला तॅ परत यासा नाय. माआ वेडीइ एक शानी वार्ता आइक..’ आहा बॉलॉन तीनॅ सांतानसॉ विषय काडलॉ. “सांतान, तुई बोठी बेन. पन तुला बय हांगडा हांबाळलॅ. बय तुमशी, भय धोविता धोविता
झोक जाऑन बाईत पडली. बुडॉन मेली आन सांतान तुमशी बय जाली…. पानी धमगाय लागलॅ आन जिव्या कय नाय.. बाबा तुमसॉ मुंबय गॅलॅ. तॉ शेलली गाडी पकडॉन यासॉ तॉ आलॉ गा तॅनॅ साउळ हाडलॅत तॅ सांताननॅ वयरॅशॅ. धान जाला गा, तुला, कोशीला ती उठवॅशी आन खावडॅशी.
तू शाळीत गॅल्या आन पानी धमगाय लागलॅ, सांतान मिंगरनॅ माआदरी याशी, मॅनकापडा मांगॅशी आन तुला शाळीतनॅ घारा घॅऑन याशी. तुमशा बाबाआ सौसाराला हातभार लाव्यादो, भाटात भाजी पॅरॅशी. पातेराती उठॉन, राटापुडशा भागाशी भाजी काडॉन हॉपारा बजारा धाव मारॅशी… एकदा तुतॅ इंबळोरशा जतर्या जावता, तु रडॉन रडॉन घर डोख्योर घॅटलॉता. पोतीनॅ पैशाऑ डबॉ फोडलॉ आन तॅतशॅ पैशॅ काडॉन तुला इंबळोरशा जतर्या घॅऑन गेली….
मनीबाय बॉलातोती आन तॉमा आयकातोतॉ. ऑडॅत वीज समकाली.. गराडॉ जालॉ. तही मनीबाय उठली. तॉमानॅ तिओ आथ धरलॉ. तीला पायरीओरनॅ खाला उतारवॅदो. मनीबाय शेवटशा पायरीवरनॅ खाला पाय दॅश्या पूडनॅ मांगी फिरली, आन तॉमाओर डॉकवॉन बोयली, ‘बाबा..! जाय. बेंनीला भॅट.. दर्यो रागावलॉ.. तिगाळा तॅला मरदावेलीनॅ समजाविला.. बंदवा, रागवॉ नाका, आन तुई हंद पार कर नाका.
ऑडॉ बॉठॉ दर्यो, पन तॅनॅ मरदावेलीआ आयकीला… खुब नाते हायदॅत पन बेंनी बाहासा नाता वायलास.’
तॉमा घरात आलॉ. मनीबायनॅ हांगीलता ता जकला तॅला दिख्या लागला. बायनॅ माआ करता का नाय कॅला. (तॉमा सांतानला बाय हाक मारॅसॉ) आन मॅ तीऑ राग कॅलॉ.. नाय नाय माला गॅला पाय. माई बेन माई वाट बगीतॅ आन तॉमा निंगालॉ… तॉ सायकल घॅऑन निंगालॉ. माकून एकदा वीज समकाली – गराडॉ जालॉ..
तॉमा सांतानशा वेहीत पॉसलॉ.. तॅला जडॅतडॅ लॉकांयो फुंडी भरलेल्यो दिखल्यो.. लोक तॉमाओर डॉक्या लागला.
सांतानशा घारा बोंबो पडल्यो. तॉमानॅ सायकल टाकीली… ‘बाय !’ अही हाक मारीत धाव मारली. गराडॉ जालॉ, वीज समकाली आन आब फुटलॉ. पानी हांगातॅ.. मॅ. तॉमा सांतानशा आंगळॅत पॉसलॉ. कुनॅतरी तॅऑ हात धरॉन तॅला ओट्योर सडविला. तॉमाला बगॉन कोशीनॅ सांतानला हाक मारली, ‘बाय, तॉमा आलॅ… तु बॉला ना ती.. सांतानसॉ परान डॉळॅतनॅ गॅलतॉ. भगून डॉळॅ उगडॅ हॉतॅ. ती जही तॅला हांगा तोती.. ‘बंदवा, माला माफ कर.. कुनॅतरी तॉमाला हात धरॉन खुरशीत बेव्ह्ड्ला. तॉमानॅ दोनू हात डोख्योर ठोविलतॅ. तॉ एकुस बॉलातोतॉ, “माआ हातसा गॅला… माआ हातसा गॅला…”