आपल्यो कुपारी परंपरा – पायस आलेस तुस्कान, घॉहाळी, नंदाखाल
अयलॉ पयलॉ माना सॉ जावाय
आपल्या कुपारी आळीत संस्कृती आन नाता जुळवनीला जाम मान दिलॉ गॅलॅ. तॅत जावाय सा नाता मिंजॅ कुटुमांसॉ खास आना अन मानाऑ पावनॉ. आपल्या लेकीऑ धनी आन हाय जकल्या मनोमनी. हारोड मिंजॅ जावाय करता एक परकारॅ मानसन्मान आदर आन प्रेमा ठिकान. जावाय हारोडी यासॉ हायदॅ तॅ एक परकासॉ हनुस साजरॉ कॅलॉ जातॅ ऑडॉ तॅऑ मान हाय.
जावाय हारोडी आलॉ गा हाऊ हरॉ जाम खुश हॉअॅशे. तॅआ पसंतीआ खानापॅना याइ काळजी घेट्ली जाशी. तॅआ करता गावठी कोंबडॉ अन बकर्याइ कांजी होपार्या बझारशी घ्याशी. आपलॉ जावाय आन लेक सुकी रेऊंदे ओडीस बयबाबाइ इच्छा.
भगून जावाय आलॉ गा का करॉ आन का नाका अही तॅइ गत हॉअॅशी. तॅँआं बॉल्ंना एकुस, ‘जावाय, खा ना बाफला ताता! आन टिकवॉन ठ्वा आपला नाता, बगीत रॅआ आमश्या लेकीओर येता जाता.’
कतॅ हीनवारा बझारातसॉ कोंबडॉ हाडलॉ गा गावात बॉँबाटी फुटली गा अमुका जावायासा यॅना आयत्वारॅ हाय मिंजॅ तॅआ घारा हन हाय. लान्यापासून तॅ बॉठ्ठ्यापोत जकले तॅइ सॅवा करॅ दो.
कते कते जावाय वरश्या वरनॅ गम्मत भगून बॉलॉन जासॉ,’हरॅँदो ! कदो ऑ पान्याहारकॉ खर्स मा करता लावीलॅ.’ पन तॅआ मनातशा मनात लाडू फुटातॅत, आतमीनॅ तॅला इ जकला बरा वाटातॅ, अॅका जावायनॅ बगु कहे जकले कामाला लाविल्यात ते.
आतॅश्या पिढीमीनॅ यो जुन्यो पद्दतीनॅ जकला काम पाडलॅ. रित रिवाज थॉडॉ बदललॅ पन जावाय सॉ मान थॉडॉ पन कमी जालॉ नाय. आतॅ शॅ जावाय आलॅ गा पयलॉ शा-पानी अन अडश्यो तडश्यो गोष्टी रंगल्यो गा तॅआ मीनॅ बकर्या मुंडीऑ सुप.
मंग हाळॉ आपलॉ बडवायझर नातॅ विस्की बाठली काडॉन तयार. जोडीला ड्राय फ्रूट नातॅ भुजिंग आन जमलास तॅ भुजलेली दातळ. जावायशॅ हारोडी जकले ऑडॅ लाड हॉतॅत कारन जावाय मिंजॅ नुसतॉ पावनॉ नाय तॅ आपल्या पोरीशा माथॅआ मिनसा गुलाबा फूल आन खांद्याऑ खांदॉ हाय. तॅऑ मान मिंजॅ हारोडीशी शान.
सार – जावायसॉ हारोडी ठवीलॅलॉ मान आन कॅलॅलॉ शा पानी आपल्या दॅशाइ रित आन संस्कृती हाय. तॅआतनॅ दिखानारा जकल्या प्रेम, आपुलकी आन आदर याऑ तॉ त्रिवेनी संगम हाय. इ संस्कृती आपलॅत अजून टिकॉन हाय इ गर्वाइ गोष्ट हाय. जावायाबद्दलसा प्रेम हारोडी आहास टिकॉन रेऊंदे इ ब्येस.
पॅठ
आपल्या अडे कुपारी समाजामीनॅ एक प्रथा आन रिवाज पयल्यापासून हाय गा आपल्या नातलगामीनॅ पॉरापोरीआ लगीन जवळ आला गा पोरी हार्या कय गॉडधॉड आन जावायला गावठी ताते न्याशी रित सुरू हाय.
तॅआ रीतीनुसार आमश्या अॅका पावन्या पोरी घारा जासॉ आमसॉ बेत ठरलॉ अन जकले मीळॉन मिंजॅ भावजय आन तीन नळद्यो यांशी जाली मीटिंग आन लाविली तडे जादो सेटींग. डॉखॅत विसार आलॉ गा जकल्या मनून तडे नॅसा का? कुन हांगातॅ हिंगोळ्यो आन तळनायो रोटयो. तॅ एक बॉलातॅ खाजॅ नातॅ करज्यो. एकमत कय पटकान हॉअॅ नाय.
पन एकदासॉ मुहूर्ताऑ नाळ फुटलॉ अन उंबरगोठनी वरनॅ एस के मीनशॅ दीडशे भठ्ठी पिठाअॅ लाडू घॅऑन जासा ठरला. तही दुकानदाराला ऑर्डर दिली अन हीनवारॅ हांश्यापारा जासा ठरला. पोरीआ घारा का नॅसा ई टेन्शन आलता तॅला विहांबॉ मिळालॉ.
हाकोटे उठलॉ थोडे घरशे कामे खपविले कारन हांशापारा माला बायकूहरी डायवर मनून तिला तडे घॅऑन जासॉ उजगूरॉ मनात हाय. इ आमशी गेलती कामाला आन दॉपारशी याशी होती. तिला नाक्योरनॅ हाड्या पन लागॅ मनून मॅ मॉडकॉ मारलॉ गा अन थॉडॉ कथनात पडॅ गा नाय ऑडॅत हाळयानॅ फोन कॅलॉ अन हांगीला भावजी एक लफडा जालॅ, मॅ नाखॉडॉ भॅलॉ या वयात मा का लफडा हापडला हायदॅ..?
तॉ हांगातॅ ताहा कय नाय ना, ‘आपुन काल जॅ लाडू हांगीलॅत तॅ कॅन्सल करता येदे गा ता विसार’. पूडॅ तॉ बॉलात रॅलॉ, ‘आपुन जडे लाडू द्या जाशे तडे ई रित मानीत नाय. भगून आपलॅला कय जासा हॉयासा नाय. इ आयकॉन माआ पॉटात आलॉ फाळ. आतॅ का करॅसा. फुकाटशी या दीडशे लाडाई गळ्यात पडली माळ.
दुकानदाराला खॉटा हांगीला गा आमे जॅआ घारा लाडू धाड्योवतॅ ना तॅँआ बाजूला मरान जालॅ तॅ ऑर्डर कॅन्सल हॉयदॅ गा. तॉ हांगातॅ ऑडॅ लाडू मॅ कडॅ न्यासॉ. मा पन नुकसान हाय. तॅनॅ पन कोंबडी हारका आंग पाखडला अन जकल्यो मनायो आशा मावळल्यो.
माई बायकू कामोरशी घारा आली तॅ तिला इ घडलॅला रामायन हांगीला की आहा लफडा जालॅ अन आतॅ निभाव्या सा काहा. डॉखॅत चक्रे घुम्या लागले. ई लाडाआ गाडा ऑरॅसा कडे. मनात शंबर विसार आलॅ गा आतॅ लाडाऑ वजावटॉ कहॉ निस्तारॅसॉ.
एक मत आला गा आपल्या बाजूश्या वृद्धाश्रमात नॅऑन दॅऑ पन मनात घाबरॉ पन आलॉ गा तॅआ डॉकर्यांना कडे हाकर वाड हायदॅ आन लाडू खाऑन त्यांसा कय जाला तॅ आपला नाव पीकॅसा. तॅबनॅ बेत पाडलॉ. हाळयाला फोन कॅलॉ अन हांगीला तॅआ मीनशॅ तीसेक लाडू ने आन गावात मीटिंग हाय तिगाळा वाट, तॅ तॉ हांगातॅ ‘पन! लाडू वाटॅसा कारन का हांगॉ?’
मॅ तॅला बोयलॉ ,’ऑ आपल्योर आलॅलॉ परसंग हाय तॅ कारन कय शॉद्या लागॅ. एक काम कर हांग ऑडॅ दी जालॅ पॉट कय कॅल्या साफ हॉत नॉता. तॅ रातसा एंडेल घॅटलोता ता हाकोटे लागला तॅआ खुशीत लाडू वाटीतॅ.’ हांशापरा अॅका पावन्याव फोन आलॉकी आहा कय नाय. तुमाला कुनॅ तरी खॉटा हांगीलॅ. इ आयकाता खोटी माआ जीवात जीव आलॉ अन दीडशेपैकी अर्दे लाडू मनातशा मनात फुटलॅ.
आमशी नावळ तॅँआ घारा निंगाली. तडॅ शा पानी जालॉ. निंगताना मेसुर सा खॉका अन भुजिंग सा पाकीट आमश्या हाता दॅऑन आमशी रवानगी जाली. अहया परकारे आमश्या लाडूला आलॉ स्वीट ट्विस्ट.